METHALI-PRZYSŁOWIE
 

Losowy (choć długi) wybór popularnych przysłów suahili - mądrych powiedzeń naszych starszych.

Adhabu ya kaburi, aijua maiti. Torturę grobu znają tylko zmarli.

Ahadi ni deni. Obietnica to dług.

Akiba haiozi. Rezerwa (oszczędności) nie rozpada się.

Akili ni nywele; kila mtu ana zake. Rozumowanie jest jak włosy, każda osoba ma swoje.

Akili nyingi huondowa maarifa. Zbyt dużo dowcipu umniejsza mądrość. Zbyt wiele myśli pomija mądrość.

Akipenda, chongo huita kengeza. Jeśli kocha, nazwie jednooką osobę zezem. (Miłość jest ślepa)

Baada ya dhiki faraja. Po trudach przychodzi ulga. Po burzy jest spokój.

Cha mlevi huliwa na mgema. Pieniądze pijaka są konsumowane przez łowcę wina palmowego.

Chanda chemia huvikwa pete. Przystojny palec dostaje pierścionek.

Chema chajiuza, kibaya chajitembeza. Dobra rzecz się sprzedaje, a zła depcze po sobie (jest sprzedawana).

Dawa ya moto ni moto. Lekarstwem na ogień jest ogień. Ogień trzeba stawić czoła ogniem.

Fimbo ya mbali hayiuwi nyoka. Odległa broń nie zabija węża.

Fuata nyuki ule asali. Podążaj za pszczołami, a zjesz miód.

Haba na haba hujaza kibaba. Stopniowo wypełnia miarę.

Hakuna msiba usio na mwenziwe. Nie ma nieszczęścia bez towarzystwa.

Hakuna siri ya watu wawili. Między dwojgiem ludzi nie ma tajemnicy.

Haraka haraka haina baraka. Pośpiech nie ma błogosławieństwa.

Hasira, hasara. Gniew przynosi straty (szkody).

Heri kufa macho kuliko kufa moyo. Lepiej stracić wzrok niż stracić serce.

Ihsani (hisani)haiozi. Dobroć nie gnije.

Jina jema węgierska gizani. Dobre imię świeci w ciemności.

Jitihadi haiondoi kudura. Wielki wysiłek nie zastąpi wiary.

Jogoo la shamba haliwiki mjini. Wiejski kogut nie pieje w mieście.

Kamba hukatika pabovu. Lina pęka tam, gdzie jest zepsuta.

Kawia ufik . Lepiej się zwlekać, aby zapewnić przyjazd.

Kazi mbaya siyo mchezo mwema. Zła robota nie jest dobrą grą (pomysłem).

Kila ndege huruka na mbawa zake. Każdy ptak lata na własnych skrzydłach.

Kizuri chajiuza kibaya chajitembeza. Dobra rzecz się sprzedaje, a zła depcze po sobie.

Kuishi kwingi ni kuona mengi. Żyć długo to dużo widzieć.

Kujikwa si kuanguka, bali ni kwenda mbele. Potykać się nie oznacza upaść, ale iść naprzód.

Kukopa harusi kulipa matanga. Pożyczanie jest jak ślub, spłacanie jest jak żałoba.

Jezioro Kuku havunji yai. Kura nie rozbija własnych jaj.

Kupoteya njia ndiyo kujua njia. Zgubić się to nauczyć się drogi.

Kutoa ni moyo usambe ni utajiri. Miłość jest sprawą serca, która prowadzi do bogactwa.

Kwenda mbio siyo kufika. Szybka droga niekoniecznie oznacza przybycie.

Maafuu hapatilizwi. Nie mścisz się na głupocie.

Pazia Macho Hayana. Oczy nie mają ekranów ani cieni. (Widzą wszystko, co jest w zasięgu wzroku)

Majuto ni mjukuu. Żal jest jak wnuki. (Są nieliczne i bardzo odległe)

Mali ya bahili huliwa na wadudu. Dobytek skąpców jest zjadany przez owady.

Manahodha wengi chombo huenda mrama. Przy wielu kapitanach statek nie płynie na manowce. (Zbyt wielu kucharzy psuje bulion)

Maneno makali hayavunji mfupa. Ostre słowa nie łamią kości.

Maneno mema hutowa nyoka pangoni. Przyjemne słowa wyciągną węża z jego dziury.

Masikini akipata matako hulia mbwata. Biedny człowiek, który dostanie trupa, chełpi się swoim nowym szczęściem.

Mchagua jembe si mkulima. Kto wybiera motykę, niekoniecznie jest prawdziwym rolnikiem.

Mchelea mwana kulia hulia yeye. Kto boi się płaczu dziecka, sam zapłacze.

Mchezea zuri, baya humfika. Kto wyśmiewa dobro, zostanie pokonany przez zło.

Mchimba kisima hungia mwenyewe. Kto kopie studnię, sam do niej wejdzie.

Mfa maji hukamata maji. Tonący drapie pazurami wodę.

Mfuata nyuki hakosi asali. Kto podąża za pszczołami, nigdy nie zabraknie miodu.

Mkono moja haulei mwana. Jedna ręka nie może wychować dziecka.

Mkono mtupu haulambwi. Pusta ręka nie jest wylizywana.

Mkono usioweza kuukata, ubusu. Pocałuj rękę, która nie może cię zranić.

Mkulima ni mmoja walaji ni wengi. Rolnik jest jeden, ale tych, którzy jedzą owoce jego pracy, jest wielu.

Mla cha mwenziwe na chake huliwa. Ten, kto spożywa cudzy pokarm, jego własny pokarm zjadają inni.

.

Mlimbua nchi ni mwananchi. Ten, kto cieszy się pierwocinami kraju, jest synem tego kraju.

Mnyamaa kadumbu. Kto milczy, trwa.

Mpiga ngumi ukuta huumiza mkonowe. Ten, kto walczy ze ścianą, zrani tylko rękę.

Msema pweke hakosi. Ten, kto mówi do siebie, nie może się mylić. (nikt go poprawi)

Mstahimilivu hula mbivu. Cierpliwy człowiek zje dojrzałe owoce.

Mtaka cha mvunguni sharti ainame. Ten, kto potrzebuje tego, co jest pod łóżkiem, musi się o to pochylić.

Mtaka unda haneni. Kto chce coś zrobić, nie mówi. (Jego intencje nie są ogłaszane, po prostu zamienia je w działania)

Mtaka yote hukosa yote. Kto pragnie wszystkiego, nic nie dostanie.

Mtaka yote kwa pupa, hukosa yote. Kto chce wszystkiego w pośpiechu, wszystko traci.

Mteuzi hashi tamaa. Koneser nigdy nie przestaje pragnąć.

Mtumai cha ndugu hufa masikini. Ten, kto zawsze polega na swoim bracie, umrze biednie.

Mwacha asili ni mtumwa. Ten, kto wyrzeka się swojego pochodzenia, jest niewolnikiem.

Mwamini Mungu si mtovu. Temu, kto ufa Bogu, niczego nie brakuje.

Mwanga mpe mtoto kulea. Daj dziecko na wychowanie wykształconej osobie.

Mwekaji kisasi haambiwi mwerevu. Kto pielęgnuje wege, nie jest nazywany mądrym.

Mzigo Wa mwenzio ni kanda Ia usufi. Ciężar twojego towarzysza jest (nie więcej niż) lekkim ciężarem (dla ciebie). (Brzemię jest lekkie na ramieniu innego)

Nahodha wengi, chombo huenda mrama. Za dużo kapitanów i statek się kołysze. (Zbyt wielu kucharzy psuje rosół)

Nazistowski mbovu harabu ya nzima. Zgniły kokos psuje dobre (Zgniłe jabłko psuje cały buszel. Chorowita owca zaraża całe stado).

Ngoja, ngoja huumiza matumbo. Czekanie boli żołądek.

Ngozi ivute ili maji. Rozciągnij skórę, gdy wciąż ma wodę (jest zielona). (Uderz, gdy żelazko jest gorące)

Njema haziozi. Dobro nie idzie źle.

Pema usijapo pema; ukipema si pema tena. To dobre miejsce, jeśli nie chodzisz zbyt często, w przeciwnym razie nie jest już dobre. (Znajomość budzi pogardę. Nie zwlekaj)

Penye mafundi, hapakosi wanafunzi. Tam, gdzie są eksperci, nie zabraknie uczniów.

Penyenia ipo njia. Tam, gdzie jest wola, jest sposób.

Pilipili usozila zakuwashiani? Jak możesz sparzyć chilli, których nie zjadłeś?

Radhi ni bora kuliko mali. Błogosławieństwa są lepsze niż bogactwo.

Simba mwenda kimya ndiye mla nyama. Lew, który porusza się cicho, to ten, który je mięso.

Subira yavuta heri huleta kilicho mbali. Cierpliwość przyciąga szczęście; przybliża to, co jest daleko.

Udongo uwahi ungali maji. Pracuj z gliną, gdy jest jeszcze mokra. Uderz, gdy żelazko jest gorące.

Ukienda kwa wenye chongo, vunja lako jicho. Kiedy idziesz wśród jednookich ludzi, wyłup własne oko. Por. Tam, gdzie ignorancja jest szczęściem, szaleństwem jest bycie mądrym. Jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one.

Ukiona kwako kunaungua kwa mwenzako kunateketea. Jeśli zauważysz, że twój własny dom się pali, możesz być pewien, że dom sąsiada płonie znacznie mocniej. Uważaj się za szczęściarza.

Ukiona neno, usiposema neno, hutapatikana na neno. Jeśli coś zobaczysz i nic nie powiesz, nie będziesz miał za co cierpieć. Por. Pilnuj swoich spraw.

Usiache mbachao kwa msala upitao. Nigdy nie rezygnuj ze swojej starej maty na rzecz lepszej maty modlitewnej, którą widzisz przechodząc. Nie opuszczaj swojego starego przyjaciela dla nowej znajomości, która może nie być na stałe.

Usicheze na simba, ukamtia mkono kinywani. Nie baw się lwem, możesz włożyć mu rękę do pyska.

Usidharau kiselema chalima kikapita jembe zima. Nie gardź zużytą motyką, jest w stanie pielęgnować, a nawet przewyższać zdrową.

Usijifanye kuku mweupe. Nie udawaj białego ptaka (ważna osoba).

Użyj kipofu ukamgusa mkono. Nie jedz ze ślepcem, możesz dotknąć jego ręki. (robienie tego doprowadzi go do podejrzenia, że albo jedzenie jest skończone, albo próbujesz go oszukać). Musisz być bardzo ostrożny z prostą osobą, aby nie zrobić czegoś, co wzbudziłoby w nim podejrzenia.

Usisafiriye na nyota ya mwenzio. Nie podróżuj pod szczęśliwą gwiazdą innej osoby. Nie licz na czyjeś szczęście.

Usisahau ubaharia kwa sababu ya unahodha. Nie zapominaj, jak to jest być marynarzem, kiedy sam jesteś kapitanem.